HÒN ĐỎ

Hòn Đỏ

Hòn Đỏ là địa danh thuộc thôn Mỹ Hiệp, xã Thanh Hải, huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận, cách trung tâm Thành phố Phan Rang – Tháp Chàm khoảng hơn 17km về hướng Đông Bắc.

Bản đồ hướng đi Hòn Đỏ
Bản đồ hướng đi Hòn Đỏ

Hòn Đỏ có lẽ là một điểm đến mang đậm nét đẹp thiên nhiên. Những ai yêu thích ngắm bình minh và hoàng hôn nên thử một lần ghé lại nơi đây. Dưới sắc vàng rực rỡ của ánh nắng từng thảm đá phủ rêu xanh sẽ hiện dần lên khi nước triều tạm rút, để lộ ra những khoang mảng mượt mà cuốn hút mọi ánh nhìn. Khi trời chiều, ráng đỏ hiện lên ở xa xa chân trời cũng là một khuôn ảnh mơ màng, say đắm. Nơi đây được xem như thiên đường của các loài san hô hóa thạch. Sự lởm chởm, nhấp nhô của các mỏm đá, khối đá xếp chồng chất theo các góc độ trên nền rêu loang lỗ đã gây ấn tượng mạnh cho nhiều du khách phương xa. Du khách có thể tận dụng thời gian để cắm trại, giã ngoại, lặn ngắm san hô, câu cá, trekking, tắm biển… thỏa thích.

Rạng san hô với các thảm rêu xanh
Rạng san hô với các thảm rêu xanh

Hòn Đỏ còn gắn với di chỉ khai quật thuộc nền văn hóa Sa Huỳnh xa xưa. Văn hóa Sa Huỳnh được xem là cái nôi văn hóa của dải đất miền Trung. Niên đại khoảng năm 1.000 TCN đến cuối thế kỷ II, kéo dài từ hậu kỳ thời đại đồ đá mới đến đầu thời đại đồ sắt. Dấu tích của nền văn hóa này kéo dài từ tỉnh Quảng Bình đến các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Chủ nhân của văn hóa Sa Huỳnh là những người Tiền Mã Lai – Đa đảo (Proto Malayo Polynesien). Vào năm 1972, dấu tích của nền văn hóa Sa Huỳnh đã được tìm thấy tại khu vực Hòn Đỏ. Năm 1979, công cuộc khai quật khảo cổ đã được tiến hành làm phát lộ 03 tầng văn hóa: lớp dưới là nơi cư trú của cư dân hậu kỳ đá mới, lớp giữa và lớp trên là nơi cư trú với mộ táng thuộc văn hóa khảo cổ học Sa Huỳnh. Hiện vật gồm có 03 loại: đồ đá (rìu, cuốc, dao găm, mũi nhọn, vòng đá, hoa tai, bàn mài…), đồ sắt (dao găm…) và đồ gốm (nồi, vò, chum…). Phía Tây Hòn Đỏ, sát với biển Mỹ Hiệp, còn có một giếng cổ Chăm nay bị lấp và xung quanh là các mảnh gốm vỡ thuộc dòng gốm nhà Minh, Việt, Chăm tráng men. Nơi này được cho là mang dấu tích của một thương cảng cổ nhưng do trồng phi lao nên khó tìm thấy dấu vết cụ thể.

Một góc cảnh quang Hòn Đỏ
Một góc cảnh quang Hòn Đỏ

Hòn Đỏ gắn liền với câu chuyện truyền thuyết với nhiều dị bản chưa thống nhất. Tương truyền nơi đây có một vị hoàng hậu, vợ của một vị vua Chăm sinh sống. Bà tên là Pô Bia Sôi (cũng có tư liệu gọi là Po Bia Chuai). Vị vua Chăm được nhắc đến theo nhà nghiên cứu E. Aymonier cho rằng là Po Binasuor tức là vua Chế Bồng Nga (1360-1390). Nhưng có tư liệu lại cho rằng, vị vua Chăm đó là Po Bin Thuer. Đây là một vị vua thần được cư dân sống ở vùng ven biển Ninh Thuận thờ cúng. Dấu tích là có đền thờ ở thôn Bỉnh Nghĩa, xã Bắc Sơn, huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận. Trong khi vua Po Binasuor (Chế Bồng Nga) trị vì ở Vijaya (Bình Định) thì chính vua Po Bin Thuer mới là người cai quản xứ Panduranga (Ninh Thuận – Bình Thuận). Chuyện kể rằng, khi vua ra trận, vợ ngài ngày ngày lên trên quả đồi Hòn Đỏ nhìn ra biển ngóng thuyền chồng trở về. Trong những ngày tháng đợi chồng quá lâu, bà ăn rất nhiều trầu nhả bã ra làm đỏ cát của cả quả đồi, vì thế mới có tên là Hòn Đỏ. Khi bà mất, người dân mới lập miếu thờ (đền thờ) gọi là Miếu Bà Đỏ. Trong ngôi miếu có 02 hòn đá: hòn to ở phía trong (Bia Sôi) và hòn nhỏ ở phía ngoài (Pô Binôr Mưtri). Do quá trình cát trôi, bên ngoài ngôi miếu dần lộ ra thêm một tấm bia đá cổ có khắc các dòng chữ Chăm cổ (chưa dịch được thông tin). Cũng có một câu chuyện khác kể rằng bà Po Bia Chuai (vợ vua/hoàng hậu) ôm con trai (hoàng tử) chờ chồng đi biển rồi chết hóa đá. Vì sự linh ứng nên người dân lập đền (miếu) để thờ cúng. Du khách đến Hòn Đỏ vào đúng thời điểm có thể tham gia Lễ hội Po Bia Chuai, Lễ hội Paralao Kasah (Cầu Đảo). Di chuyển thêm một chút về làng Chăm Bỉnh Nghĩa (xã Bắc Sơn, huyện Thuận Bắc) có thể tham gia Nghi lễ đầu năm của người Chăm làng Bỉnh Nghĩa. Đây là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng) đã được Bộ Trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Nguyễn Ngọc Thiện) ký Quyết định số 606/QĐ-BVHTTDL công nhận ngày 03/02/2021.

Vị trí Hòn Đỏ được xem là huyệt đạo thứ ba của Quốc gia. Tại đây, Nhà nước đã cho lập tấm Bia trấn thủ Biển Đông. Nội dung bia được xác lập ngày 01/01/2014. Đến ngày 25/4/2015, buổi lễ dựng bia chính thức diễn ra. Mục đích dựng bia Hòn Đỏ không phải để thờ cúng, mà là bia tuyên ngôn về chủ quyền và dùng trấn giữ biển Đông. Việc xây dựng bia tại Hòn Đỏ có sự trao đổi và thống nhất giữa các cấp. Tại Việt Nam còn có 02 tấm bia khác. Bia thứ nhất đã dựng tại đảo Ngọc Vừng, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh (huyệt đạo thứ nhất). Bia thứ hai đã dựng tại Đồn Biên phòng Pha Nông, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai (huyệt đạo thứ hai).

Bia trấn thủ Biển Đông tại Hòn Đỏ
Bia trấn thủ Biển Đông tại Hòn Đỏ

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *